پروژه ریلی «ریل بالتیکا» (Rail Baltica) در لیتوانی وارد مرحله اجرایی تازه‌ای شد؛ به‌طوری‌که نخستین دستگاه از مجموع ۱۶ دستگاه سوزن مجهز به حسگرهای هوشمند که برای سرعت‌های بیش از ۲۴۹ کیلومتر بر ساعت طراحی شده‌اند، در قطعه «شویتسارییا – ژیمیای» (Šveicarija-Žeimiai) در حال نصب است.
عملیات نصب نخستین سوزن‌های پرسرعت در پیشرفته‌ترین قطعه در دست احداث ریل بالتیکا در خاک لیتوانی آغاز شده که گامی نقطه عطف در توسعه خطوط ریلی با عرض استاندارد اروپایی (۱۴۳۵ میلی‌متر) در این کشور به شمار می‌رود.
در مجموع ۱۶ دستگاه سوزن ریلی در طول این قطعه نزدیک به ۹ کیلومتری نصب خواهد شد و بر اساس برنامه‌ریزی‌ها، این عملیات تا ماه دسامبر سال جاری ادامه دارد. ساخت این تجهیزات بر عهده شرکت «فست‌آلپاین» (Voestalpine Railway Systems) بوده و عملیات روسازی و ریل‌گذاری توسط کنسرسیوم مشترک «لئونارد وایس اینترنشنال» و «لئونارد وایس اوئی» انجام می‌شود.
چرا سوزن‌ها در خطوط پرسرعت اهمیت حیاتی دارند؟
سوزن‌های ریلی امکان تغییر ایمن خط، دسترسی به ایستگاه‌ها، پایانه‌ها، مراکز تعمیر و نگهداری و سایر بخش‌های زیرساختی را برای قطارها فراهم می‌سازند؛ از این رو، دقت عملکرد و ضریب اطمینان آن‌ها نقشی تعیین‌کننده در بهره‌برداری ایمن و کارآمد خطوط ریلی دارد.
تجهیزات به‌کاررفته در ریل بالتیکا با سوزن‌های متداول ریلی تفاوت‌های اساسی دارند؛ این سامانه‌ها به‌طور ویژه برای سرعت‌های بالاتر از ۲۴۹ کیلومتر بر ساعت و با بهره‌گیری از متریال با کیفیت بسیار بالا، هندسه حرکتی دقیق و مقاومت ارتقایافته در برابر بارهای دینامیکی و بهره‌برداری طراحی شده‌اند.
علاوه بر این، سوزن‌های مذکور به سامانه‌های حسگر یکپارچه مجهز هستند. این فناوری امکان پایش برخط (Real-time) وضعیت فنی سوزن و عوامل محیطی را فراهم کرده، شناسایی زودهنگام عیوب و خرابی‌های احتمالی را ممکن ساخته و نگهداری و تعمیرات زیرساخت را بهینه‌تر و هوشمندتر می‌کند.
میندوگاس ایواناویچیوس (Mindaugas Ivanavičius)، مدیر پروژه ریل بالتیکا در لیتوانی، در این باره اظهار داشت:
«تمام اجزا و ارکان ریل بالتیکا با نگاه به نیازهای آینده صنعت حمل‌ونقل ریلی طراحی و توسعه می‌یابند. سوزن‌ها از کلیدی‌ترین مؤلفه‌های این شبکه محسوب می‌شوند و پایداری عملکرد قطارها را تا دهه‌ها تضمین می‌کنند. زیرساخت‌های نسل نوین صرفاً برای افزایش سرعت نیستند؛ بلکه بیش از هر چیز، دستیابی به بالاترین استانداردهای ایمنی را بدون کمترین سازش تضمین می‌نمایند.»
عملیات سنگین نصب نخستین سوزن
به اذعان پیمانکار، این بخش پیچیده‌ترین فاز فنی طرح است. نخستین سوزن از اتصال سه بلوک سازه‌ای مونتاژ می‌شود که سنگین‌ترین آن، بخش میانی به طول ۲۸ متر و وزن ۳۰ تن است. برای باربرداری و استقرار دقیق این سازه عظیم، از یک جرثقیل متحرک با ظرفیت ۵۰۰ تن استفاده می‌شود.
همچنین برای پیوند سوزن‌ها و خطوط ریلی، از روش جوشکاری ترمیت (Thermite Welding) استفاده می‌شود؛ تکنیکی استاندارد و مطمئن در شرایط میدانی که برای ایجاد خطوط ریلی بدون درز (طویل) در خطوط راه‌آهن، تراموا و جرثقیل کاربرد دارد.
فاز بعدی احداث ریل بالتیکا در لیتوانی
ژیویله پوژلیه‌نه (Živilė Poželienė)، معاون وزیر حمل‌ونقل و ارتباطات لیتوانی، تصریح کرد: «ریل بالتیکا دروازه اتصال به اروپا و یک سرمایه‌گذاری راهبردی برای ارتقای امنیت منطقه است.»
در حال حاضر احداث این خط آهن در محورهای میان کائوناس (پالموناس) و منطقه پانه‌وژیس در جریان است. با تکمیل زیرسازی‌ها و سازه‌های فنی، عملیات وارد مرحله روسازی ریلی شده است و پس از آن مراحل نهایی نازک‌کاری و یکپارچه‌سازی زیرسیستم‌های ریلی آغاز خواهد شد.
(منبع: Global Railway Review، 24 October 2026)
